การศึกษาการค้าระหว่างประเทศสินค้าข้าวไทยในตลาดสหรัฐอเมริกา

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์ปัจจัยที่ส่งผลต่อปริมาณการนำเข้าข้าว และความยืดหยุ่นของอุปสงค์ข้าวไทย และประเทศคู่แข่งในประเทศสหรัฐอเมริกา โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิประเภทอนุกรมเวลารายไตรมาส ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2553 ถึง 2567 รวม 60 ไตรมาส ด้วยแบบจำลอง Double Log ประมาณค่าด้วยวิธีกำลังสองน้อยที่สุด (OLS) และ 2) วิเคราะห์องค์ประกอบของผลกระทบที่ส่งผลต่อศักยภาพการส่งออกข้าวของไทย และประเทศคู่แข่งไปยังประเทศสหรัฐอเมริกา ด้วยแบบจำลองส่วนแบ่งตลาดคงที่ (CMS) โดยใช้ข้อมูลรายปี เปรียบเทียบ 2 ช่วงเวลา ได้แก่ ปี พ.ศ. 2558–2562 และ พ.ศ. 2563–2567 ผลการศึกษา พบว่า GDP per capita ที่แท้จริงของสหรัฐอเมริกา เป็นปัจจัยหลักที่ส่งผลต่อปริมาณการนำเข้าข้าวของประเทศสหรัฐอเมริกา สำหรับความยืดหยุ่นอุปสงค์รายประเทศ พบว่า ข้าวไทยมีความยืดหยุ่นต่อราคาต่ำ แสดงถึง ความผูกพันของผู้บริโภคต่อคุณภาพ และเอกลักษณ์เฉพาะของข้าวหอมมะลิที่ยากต่อการทดแทน ในขณะที่ข้าวไทย และข้าวอินเดียมีความยืดหยุ่นต่อรายได้สูง สะท้อนให้เห็นว่าข้าวจากทั้งสองประเทศเป็นสินค้าปกติที่ความต้องการบริโภคเพิ่มขึ้นตามการเติบโตของรายได้ ส่วนข้าวเวียดนามมีความยืดหยุ่นต่อราคาสูง บ่งชี้ว่าผู้บริโภคสามารถทดแทนด้วยข้าวจากแหล่งอื่นได้ง่ายหากราคาข้าวเวียดนามปรับตัวสูงขึ้น สำหรับผลการวิเคราะห์ CMS พบว่าการขยายตัวของตลาดโลกและการกระจายตลาดส่งผลบวกต่อไทย ในขณะที่ผลการแข่งขันที่แท้จริงและการปรับทิศทางการส่งออกส่งผลลบ แสดงว่า การเพิ่มขึ้นของมูลค่าการส่งออกข้าวไทยเกิดจากการขยายตัวของตลาดโลกเป็นหลัก จึงควรให้ความสำคัญกับการยกระดับมาตรฐานสินค้า อาทิ มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ มาตรฐานความปลอดภัยทางอาหาร เพื่อเพิ่มมูลค่าและสร้างความเชื่อมั่นให้แก่ผู้บริโภคในตลาดต่างประเทศ