การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรเข้าสู่สังคมสูงอายุต่อความเหลื่อมล้ำทางรายได้ในระดับภูมิภาคของประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลกระทบของการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรเข้าสู่สังคมสูงอายุต่อความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณโดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิ เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ ข้อมูลพาแนลระดับภูมิภาครายปี พ.ศ. 2555–2566 จากแหล่งสถิติทางการของประเทศ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ การทดสอบความสัมพันธ์ร่วมในระยะยาวของข้อมูลพาแนล (Panel Cointegration Test) ด้วยวิธี Kao Residual Test และการประมาณค่าแบบจำลองระยะยาวด้วยวิธี Fully Modified Ordinary Least Squares (FMOLS) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ในระยะยาวและควบคุมความแตกต่างเชิงพื้นที่ระหว่างภูมิภาค ผลการศึกษาพบว่า 1) อัตราส่วนพึ่งพิงวัยเด็ก (Ydep) และสัดส่วนผู้สูงอายุ (Ages) มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความเหลื่อมล้ำ ซึ่งเป็นแรงกดดันที่ทำให้เพิ่มความเหลื่อมล้ำ เนื่องจากครัวเรือนต้องแบกรับภาระทางเศรษฐกิจของผู้สูงอายุที่สูงขึ้น 2) อัตราส่วนพึ่งพิงวัยสูงอายุ (Odep) มีความสัมพันธ์เชิงลบกับความเหลื่อมล้ำในบางบริบท และผลิตภัณฑ์มวลรวมรายภาค (GRP) มีบทบาทสำคัญในการลดความเหลื่อมล้ำ 3) สัดส่วนคนจน (Poor) และหนี้สินครัวเรือน (Debt) เป็นปัจจัยสำคัญที่เพิ่มความเหลื่อมล้ำอย่างมีนัยสำคัญ และพบความแตกต่างของระดับความเหลื่อมล้ำพื้นฐานในแต่ละภูมิภาค ซึ่งชี้ให้เห็นว่านโยบายลดความเหลื่อมล้ำควรคำนึงถึงความต้องการเฉพาะแต่ละพื้นที่มากกว่าการใช้มาตรการเดียวกันทั่วประเทศ