การศึกษาข้อมูลสถิติเพื่อวิเคราะห์ความเหลื่อมล้ำของชุมชนในจังหวัดร้อยเอ็ดด้วยการเรียนรู้ของเครื่อง

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาลักษณะความเหลื่อมล้ำในระดับชุมชนของจังหวัดร้อยเอ็ด (2) วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติและเทคโนโลยีการเรียนรู้ของเครื่อง เพื่อตรวจสอบปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อความเหลื่อมล้ำ และ (3) เสนอแนวทางเชิงนโยบายและการพัฒนาท้องถิ่นอย่างเป็นระบบ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน โดยใช้ข้อมูลเชิงปฐมภูมิจากแบบสอบถามและข้อมูลทุติยภูมิจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เครื่องมือที่ใช้เก็บรวบรวมข้อมูล ได้แก่ แบบสอบถามครัวเรือนและข้อมูลสถิติจากหน่วยงานภาครัฐ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่ สถิติเชิงพรรณนา การจำแนกกลุ่มด้วย K-Means Clustering และการสร้างต้นไม้การตัดสินใจ ผลการศึกษาพบว่า 1) กลุ่มตัวอย่างจากตำบลท่าม่วง อำเภอเสลภูมิ มีรายได้เฉลี่ยต่ำ (9,500 บาทต่อเดือน) และรับรู้ต่อปัญหาความเหลื่อมล้ำในระดับมาก โดยเฉพาะด้านรายได้และการเข้าถึงบริการสาธารณะ 2) ผลการวิเคราะห์ด้วย K-Means พบโครงสร้างพื้นที่ความเหลื่อมล้ำ 3 ระดับ ได้แก่ กลุ่มปัญหาต่ำ กลุ่มปานกลาง และกลุ่มวิกฤต โดยเฉพาะพื้นที่อำเภอเกษตรวิสัยที่มีจำนวนคนจนสูงที่สุด และ 3) การสร้างโมเดล Decision Tree พบว่า “จำนวนคนจน” และ “การศึกษา” เป็นตัวแปรสำคัญที่สุดในการจำแนกระดับความเหลื่อมล้ำ ซึ่งข้อค้นพบนี้สามารถนำไปใช้เป็นฐานข้อมูลเชิงนโยบายเพื่อออกแบบมาตรการลดความเหลื่อมล้ำที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่และส่งเสริมการพัฒนาที่มีความยั่งยืนในระยะยาว