ปริทัศน์หนังสือ: Hidden Hunger: Gender and the Politics of Smarter Foods

บทคัดย่อ

ท่ามกลางงานศึกษาทางด้านสังคมศาสตร์จำนวนมาก มีงานจำนวนเพียงไม่กี่ชิ้นเท่านั้นที่สามารถเชื่อมโยงเรื่องราวทางด้านสังคมและด้านความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์เข้าด้วยกันได้อย่างน่าสนใจ หนึ่งในงานชิ้นที่สามารถทำได้ คืองานของ Aya Hirata Kimura นักสังคมวิทยาที่ทำงานในประเด็นปัญหาสิ่งแวดล้อมและพลวัตทางสังคมบนฐานของความสัมพันธ์ระหว่างเทคโนโลยีวิทยาศาสตร์ เพศ และความยั่งยืนจาก the University of  Hawaii-Manoa (the University of  Hawaii-Manoa, n.d.; Kimura, 2026) ที่ชื่อว่า ‘Hidden Hunger: Gender and The Politics of Smarter Foods’ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของงานวิจัยสนามในประเทศอินโดนีเซียของเธอที่นำเสนอเรื่องราวความเปลี่ยนแปลงในทางวิทยาศาสตร์ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1990 กับการหันมาให้ความสนใจกับภาวะขาดสารอาหารรอง (micronutrient deficiency) หรือภาวะการขาดสารอาหาร วิตามิน และแร่ธาตุ ในฐานะภาวะที่กลุ่มนักวิทยาศาสตร์เรียกว่า ‘ความหิวโหยที่ซ่อนเร้น’ (hidden hunger) จนส่งผลต่อการกลายเป็นหัวข้อสำคัญที่องค์กรและเครือข่ายด้านนโยบายอาหารระหว่างประเทศต่างร่วมอธิบายและหาแนวทางในการแก้ไขปัญหาความหิวโหยที่ซ่อนเร้นนี้ โดยเฉพาะการมุ่งไปที่การแก้ไขและช่วยเหลือในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาผ่านการส่งเสริมการพัฒนาและแจกจ่ายอาหารชาญฉลาดที่ผ่านกระบวนการเสริมคุณค่าทางโภชนาการ (fortification) โดยการเติมสารอาหารรองลงในอาหารแปรรูป เช่น บะหมี่ แป้งสาลี และน้ำมันปรุงอาหาร และกระบวนการเสริมคุณค่าทางชีวภาพ (biofortification) การเปลี่ยนแปลงทางชีววิทยาของพืชเพาะปลูกเพื่อให้พืชมีสารอาหารรองมากขึ้น ซึ่งความเปลี่ยนแปลงในวงการวิทยาศาสตร์อันเชื่อมโยงไปสู่ความเปลี่ยนแปลงที่สำคัญในทางสังคมเกี่ยวกับอาหารและการแก้ไขภาวะความหิวโหยนี้ จึงเป็นคำถามสำคัญที่ผู้เขียนสนใจว่าสถานการณ์เหล่านี้เกิดขึ้นได้อย่างไร และผลลัพธ์ของมันส่งผลกระทบต่อใครเป็นสำคัญ ทั้งนี้ ข้อเสนอหลักของงานนี้ที่สำคัญ คือการเกิดขึ้นของประเด็นปัญหา ‘ภาวะขาดสารอาหารรอง’ และ ‘อาหารชาญฉลาด’ (smarter foods) ที่ใช้ในการรับมือกับปัญหาดังกล่าว ไม่ได้เกิดขึ้นอย่างเป็นกลางทางวิทยาศาสตร์ หากแต่เป็นผลจากกระบวนการกำหนดปัญหาและการผลักดันของผู้เชี่ยวชาญ องค์กรระหว่างประเทศ และอุตสาหกรรมอาหาร พร้อมทั้งยังส่งผลต่อการเปลี่ยนแปลงบทบาทของผู้หญิงในระบบอาหาร