เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ : การถอดบทเรียนชีวิต เพื่อสร้างแนวคิดในการดำรงตน - คล้ายสุวรรณ ณัฐวุฒิ (วารสารเมธีวิจัย Savant Journal of Social Sciences, 2025)
บทความวิชาการนี้ มีวัตถุประสงค์ในการศึกษาเพื่อถอดบทเรียนชีวิตของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ และสร้างแนวคิดในการดำรงตน ผลการศึกษาพบว่าเหตุที่ชีวิตของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ มีความรุ่งโรจน์เนื่องจากทรงเป็นผู้มีความรอบรู้ ทำให้ได้รับความไว้วางใจจากพระเจ้า แผ่นดิน และด้วยความอ่อนน้อมถ่อมตนจึงทำให้ได้รับการสนับสนุนจากขุนนาง ให้ดำรงตำแหน่งกรมพระราชวังบวรสถานมงคล สำหรับสาเหตุที่ทำให้ชีวิตของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ มุ่งไปสู่ความหายนะ เนื่องจากทรงตกอยู่ในอำนาจของโทสะและตัณหา โดยอำนาจแห่งโทสะทำให้พระองค์มองเห็นผู้อื่นเป็นศัตรู พระองค์จึงไม่มีมิตรแท้ และได้รับความเดือดร้อนจากการมองเห็นผู้อื่นเป็นศัตรู ทั้งนี้อำนาจแห่งตัณหาทำให้พระองค์ทำเรื่องผิดศีลธรรม คือ ลักลอบเป็นชู้กับเจ้าฟ้าสังวาลย์ นอกจากนี้การถอดบทเรียนจากชีวิตของเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐ์สุริยวงศ์ ทำให้ได้แนวคิดในการดำรงชีวิตว่า ควรตั้งใจศึกษาเล่าเรียนเพื่อให้มีความรอบรู้ในการปฏิบัติงาน ควรมีความอ่อนน้อมถ่อมตนต่อผู้ใหญ่ ไม่ควรสร้างศัตรู ความสุภาพเรียบร้อยเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดมิตร ไม่ควรทำเรื่องผิดศีลธรรม หลักอริยสัจ 4 เป็นหลักธรรมที่ช่วยบำบัดความทุกข์