โครงสร้างการแข่งขันของตลาดสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยของธนาคารพาณิชย์ไทย

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาโครงสร้างและระดับการกระจุกตัวของตลาดสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยของธนาคารพาณิชย์ไทย และ 2) ศึกษาลักษณะการแข่งขันด้านราคาและการแข่งขันที่ไม่ใช่ราคาของตลาดสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยของธนาคารพาณิชย์ไทย การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative Research) โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิ (Secondary data) จากรายงานทางการเงินและข้อมูลสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยคงค้างของธนาคารพาณิชย์ไทยจำนวน 10 ธนาคาร ในช่วงปี พ.ศ. 2562–2568 แหล่งข้อมูล ได้แก่ ข้อมูลสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยคงค้าง ส่วนแบ่งการตลาด อัตราดอกเบี้ยสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัย ณ ไตรมาสที่ 1 ปี พ.ศ. 2569 และข้อมูลผลิตภัณฑ์สินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยของธนาคารพาณิชย์ การวิเคราะห์ข้อมูลใช้การวิเคราะห์ส่วนแบ่งการตลาด (Market Share) ดัชนีอัตราส่วนความกระจุกตัวของตลาด (Concentration Ratio: CR) ดัชนีเฮอร์ฟินดาห์ล-เฮิร์ชแมน (Herfindahl–Hirschman Index: HHI) และดัชนีฮอร์วัช (Horvath Index หรือ Comprehensive Concentration Index: CCI) รวมถึงการวิเคราะห์การแข่งขันด้านราคาและการแข่งขันที่ไม่ใช่ราคา ผลการศึกษาพบว่า 1) โครงสร้างเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยภายในกลุ่มธนาคารพาณิชย์ไทย 10 แห่งที่ศึกษา มีลักษณะการกระจุกตัวอยู่ในธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่ โดยมีค่าอัตราส่วนการกระจุกตัวของธนาคารพาณิชย์ 4 อันดับแรก (CR4) เฉลี่ยเท่ากับ 0.69 แสดงให้เห็นว่าธนาคารพาณิชย์ขนาดใหญ่มีสัดส่วนสินเชื่อคงค้างรวมในระดับสูงเมื่อเทียบกับกลุ่มธนาคารที่ศึกษา ขณะที่ดัชนี HHI มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 0.16 และดัชนี CCI มีค่าเฉลี่ยเท่ากับ 0.42 ซึ่งสะท้อนระดับการกระจุกตัวปานกลางและมีแนวโน้มลดลงเล็กน้อยในช่วงเวลาที่ศึกษา 2) การแข่งขันด้านราคาและการแข่งขันด้านที่ไม่ใช่ราคาของธนาคารพาณิชย์ที่ศึกษามีความแตกต่างกัน โดยการแข่งขันด้านราคาสะท้อนผ่านการกำหนดอัตราดอกเบี้ยสินเชื่อเพื่อที่อยู่อาศัยของแต่ละธนาคาร ขณะที่การแข่งขันด้านที่ไม่ใช่ราคาสะท้อนผ่านเงื่อนไขการให้บริการ ได้แก่ ระยะเวลากู้สูงสุด คุณสมบัติเบื้องต้นของผู้กู้ จำนวนผู้กู้ร่วม และจำนวนสาขาที่เปิดให้บริการ