ปัจจัยที่กำหนดการยอมรับแนวปฏิบัติทางการเกษตรเท่าทันภูมิอากาศของเกษตรกรไทยผู้ปลูกข้าวในจังหวัดสุพรรณบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
เกษตรเท่าทันภูมิอากาศเป็นหนึ่งแนวปฏิบัติที่กรมการข้าวและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องส่งเสริมให้เกษตรกรผู้เพาะปลูกข้าวนำไปใช้เพื่อลดปัญหาการปล่อยก๊าซเรือนกระจก การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการยอมรับแนวปฏิบัติทางการเกษตรเท่าทันสภาพภูมิอากาศของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในจังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งเป็นหนึ่งในพื้นที่สำคัญด้านการผลิตข้าวของประเทศ โดยเลือกตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง จำนวน 181 ราย และเก็บรวบรวมข้อมูลผ่านแบบสอบถามเชิงโครงสร้างด้วยการสัมภาษณ์แบบเผชิญหน้าระหว่างเดือนธันวาคม 2566 ถึงกุมภาพันธ์ 2567 ใช้แบบจำลองโลจิตในการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีอิทธิพบต่อการยอมรับแนวปฏิบัติทางการเกษตรเท่าทันสภาพภูมิอากาศ ผลการศึกษา พบว่า การทำเกษตรพันธสัญญา ทักษะของเกษตรกรด้านการเป็นผู้ประกอบการ และความแตกต่างเชิงพื้นที่ในระดับตำบล ส่งผลต่อการยอมรับเกษตรเท่าทันสภาพภูมิอากาศที่ระดับนัยสำคัญ 0.01 สำหรับการเป็นสมาชิกกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ ทักษะการจัดการ และขนาดพื้นที่เพาะปลูก ส่งผลต่อการยอมรับเทคโนโลยีที่ระดับนัยสำคัญ 0.05 ส่วนปัจจัยด้านระยะทางจากแปลงไปยังโรงสีที่ใกล้ที่สุดส่งผลต่อการยอมรับเทคโนโลยีที่ระดับนัยสำคัญ 0.1 ดังนั้น หากต้องการเพิ่มระดับการยอมรับแนวปฏิบัติทางการเกษตรเท่าทันสภาพภูมิอากาศของเกษตรกรผู้ปลูกข้าวในจังหวัดสุพรรณบุรีควรมุ่งพัฒนากลไกตลาดโดยใช้เครื่องมือด้านเกษตรพันธสัญญาในการขับเคลื่อน รวมถึงการเพิ่มทักษะของเกษตรกรด้านการเป็นผู้ประกอบการ และด้านการจัดการ เน้นส่งเสริมในเกษตรกรขนาดกลางและขนาดใหญ่ หรือกลุ่มเกษตรกร นอกจากนี้ควรคำนึงถึงความแตกต่างเชิงพื้นที่เพื่อยกระดับประสิทธิภาพการปรับตัวของภาคเกษตรอย่างยั่งยืนในระยะยาว
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์. (2568). ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่อง มาตรการบริหารจัดการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็กไม่เกิน 2.5 ไมครอน (PM2.5) ภาคการเกษตร. สืบค้นจาก https://www.doae.go.th/ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์/.
กัมพล ปั้นตะกั่ว. (2568). มาตรการส่งเสริมการไถกลบ “ตอซัง” ในเขตชลประทาน. สืบค้นจาก https://tdri.or.th/2025/05/sustainable-biomass-management-rice-sugarcane-part2/.
ข่าวสด. (2566). การปลูกข้าวแบบดั้งเดิมก่อให้เกิดก๊าซเรือนกระจก. สืบค้นจาก https://www.khaosod.co.th/technologychaoban/advertorial/article_325871.
ทวีศักดิ์ ใจคำสืบ และ โยษิตา อินทจักร์. (2568). การเกษตรที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม กรณีศึกษา: การทำคาร์บอนเครดิตในนาข้าว. ใน การสัมมนาทางวิชาการประจำปี ครั้งที่ 10 เศรษฐกิจไทย–พร้อมรับ ปรับตัว แสวงหาโอกาสท่ามกลางโลกผันผวน (น. 2–5). เชียงใหม่: คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ธนาภรณ์ อธิปัญญากุล, สุภาวดี ขุนทองจันทร์ และ สุวรรณา สายรวมญาติ. (2564). กลไกการขับเคลื่อนการเกษตรในภาคกลางสู่เกษตรสมัยใหม่ของประเทศไทย: กรณีศึกษา ข้าว (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม.
เบญจมาศ แจ้งใจดี. (2564). การวิเคราะห์ประสิทธิภาพการผลิตเชิงเทคนิคของการผลิตข้าวด้วยวิธีเปียกสลับแห้งในจังหวัดสุพรรณบุรี. (วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์).
ประพิณวดี ศิริศุภลักษณ์. (2561). เศรษฐมิติสำหรับนักเศรษฐศาสตร์. กรุงเทพฯ: ยูเพรส คอร์เปอร์เรชั่น.
วิษณุ อรรถวานิช. (2566). ชำแหละนโยบายแก้ฝุ่น PM2.5 ในภาคเกษตร: อะไรคือต้นเหตุของความไม่ยั่งยืน. สืบค้นจาก https://www.sdgmove.com/2023/05/17/sdg-insights-policy-pm2-5-agriculture/.
สถาบันวิจัยเศรษฐกิจ ป๋วย อึ๊งภากรณ์. (2564). การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในบริบทของไทย. สืบค้นจาก https://www.pier.or.th/abridged/2021/15/.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). รายงานแห่งชาติฉบับที่ 4 ของประเทศไทยต่อกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ. กรุงเทพฯ: กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า. (2568). สถานการณ์การค้าข้าวและโอกาสการพัฒนาสินค้าข้าวไทย (รายงานการวิจัย). กรุงเทพฯ: สำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์.
สุมิตรา ตั้งสมวรพงษ์. (2568). การปล่อยก๊าซเรือนกระจกของโลกและประเทศไทย. กรุงเทพฯ: ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย.
อุรัสยา แก้วคำ. (2565). การยอมรับวิธีการปลูกข้าวตามมาตรฐานการผลิตข้าวอย่างยั่งยืนของเกษตรกรในจังหวัดสุพรรณบุรี. (วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์).
Abdulai, A., & Huffman, W. (2014). The adoption and impact of soil and water conservation technology: An endogenous switching regression application. Land Economics, 90(1), 26–43.
Achukwu, G. A., Sennuga, S. O., Bamidele, J., Alabuja, F. O., Bankole, O., & Barnabas, T. M. (2023). Factors affecting the rate of adoption of agricultural technology among small scale rice farmers in Gwagwalada Area Council of FCT, Nigeria. Journal of Agricultural Science and Practice, 8(2), 30–37.
Addison, M., Ohene-Yankyera, K., & Aidoo, R. (2018). Gender effect on adoption of selected improved rice technologies in Ghana. Journal of Agricultural Science, 10(7), 390–403.
Agbenyo, W., Jiang, Y., Jia, X., Wang, J., Ntim-Amo, G., Dunya, R., Siaw, A., Asare, I., & Twumasi, M. A. (2022). Does the adoption of climate-smart agricultural practices impact farmers' income? Evidence from Ghana. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(7), 3804.
Asante, B. O., Ma, W., Prah, S., & Temoso, O. (2024). Farmers' adoption of multiple climate-smart agricultural technologies in Ghana: Determinants and impacts on maize yields and net farm income. Mitigation and Adaptation Strategies for Global Change, 29, 16.
Attavanich, W., Lopes, A. A., Tiwari, S., & Viriyavipart, A. (2026). Heat after the harvest: Farmer choices and perceptions of crop residue burning in Thailand. World Development, 206, 107466.
Bannor, R. K., Kumar, G. A. K., Oppong-Kyeremeh, H., & Wongnaa, C. A. (2020). Adoption and impact of modern rice varieties on poverty in Eastern India. Rice Science, 27(1), 56–66.
Ezeibe, A. B. C., Okorji, E. C., Chah, J. M., & Abudei, R. N. (2014). Impact of entrepreneurship training on rural poultry farmers adoption of improved management practices in Enugu State, Nigeria. African Journal of Agricultural Research, 9(20), 1604–1609.
Fiawoo, H. D., Tham-Agyekum, E. K., Ankuyi, F., Osei, C., & Bakang, J.-E. A. (2024). Rice farmers' adoption of climate-smart agricultural technologies and its effects on yield and income: empirical insights from Ghana. SVU-International Journal of Agricultural Sciences, 6(1), 120-137.
Gemtou, M., Kakkavou, K., Anastasiou, E., Fountas, S., Pedersen, S. M., Isakhanyan, G., Erekalo, K. T., & Pazos-Vidal, S. (2024). Farmers' transition to climate-smart agriculture: A systematic review of the decision-making factors affecting adoption. Sustainability, 16(7), 2828.
Li, Q., & Wang, Z. (2025). Has contract farming improved the green technology efficiency of vegetable growers? Empirical evidence from rural areas in Shandong Province, China. Agricultural Economics – Czech, 71(7), 378–393.
Liang, Z., Zhang, L., Li, W., Zhang, J., & Frewer, L. J. (2021). Adoption of combinations of adaptive and mitigatory climate-smart agricultural practices and its impacts on rice yield and income: Empirical evidence from Hubei, China. Agricultural Systems, 189, 103072.
Mao, H., Quan, Y., & Fu, Y. (2023). Risk preferences and the low-carbon agricultural technology adoption: Evidence from rice production in China. Journal of Integrative Agriculture, 22(8), 2577–2590.
Nuthall, P. L. (2001). Managerial ability — a review of its basis and potential improvement using psychological concepts. Agricultural Economics, 24(3), 247–262.
Ogada, M. J., Rao, E. J. O., Radeny, M., Recha, J. W., & Solomon, D. (2020). Climate-smart agriculture, household income and asset accumulation among smallholder farmers in the Nyando basin of Kenya. World Development Perspectives, 18, 100203.
Patil, V., & Veettil, P. C. (2024). Farmers' risk attitude, agricultural technology adoption and impacts in Eastern India. Agriculture & Food Security, 13, 50.
Simtowe, F., Kassie, M., Diagne, A., Silim, S., Muange, E., Asfaw, S., & Shiferaw, B. (2011). Determinants of agricultural technology adoption: The case of improved pigeonpea varieties in Tanzania. Quarterly Journal of International Agriculture, 50(4), 325-345.
Umar, M. F., Nugroho, I., Darmadji, & Suwarta. (2020). The study of entrepreneurship and innovation adoption by farmer in improving lowland rice farming. Journal of Socioeconomics and Development, 3(1), 16–28.
