สัทธานุภาพเจ้าปู่ผ่าน: การขับเคลื่อนเศรษฐกิจฐานรากผ่านตลาดวัฒนธรรมบ่อพันขัน จังหวัดร้อยเอ็ด
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาพลวัตของประวัติศาสตร์ท้องถิ่นและความทรงจำร่วมของชุมชนบ่อพันขัน 2) วิเคราะห์บทบาทของสัทธานุภาพต่อเจ้าปู่ผ่านภูวงศ์ในฐานะกลไกทางสังคมในการฟื้นฟูเครือข่ายความสัมพันธ์ของชุมชน 3) ศึกษากระบวนการสร้างประชาคมตลาดวัฒนธรรมบ่อพันขันในการจัดการทุนวัฒนธรรมเชิงเคลื่อนไหว และ 4) ประเมินผลกระทบต่อเศรษฐกิจฐานรากของชุมชน งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพผ่านการศึกษาเอกสารร่วมกับการสังเกตแบบมีส่วนร่วม โดยมีการประเมินมูลค่าทางเศรษฐกิจจากรายได้หมุนเวียนรวม (Gross Circulation) ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนบ่อพันขันได้คัดเลือกความทรงจำร่วมในยุคแห่งความผาสุกก่อนปี พ.ศ. 2524 มาใช้เป็นฐานทางวัฒนธรรมในการฟื้นฟูอัตลักษณ์ 2) สัทธานุภาพต่อเจ้าปู่ผ่านภูวงศ์ยังทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางทางสัญลักษณ์ที่เชื่อมโยงเครือข่าย 9 หมู่บ้านผ่านสถานะของลูกหลานของเจ้าปู่เดียวกัน 4) เครือข่ายความเป็นลูกหลานเจ้าปู่นำไปสู่การก่อตัวของประชาคมตลาดวัฒนธรรมบ่อพันขันเพื่อจัดการทุนวัฒนธรรมผ่านกฎกติกาและกองทุนกลาง 4) ด้านเศรษฐกิจพบว่า การจัดตลาด 7 ครั้ง สร้างรายได้หมุนเวียนรวมประมาณ 11.40 ล้านบาท จากการลงทุน 750,000 บาท หรือคิดเป็นผลตอบแทน 15.21 เท่าของเงินลงทุน สรุปได้ว่าพลังแห่งสัทธานุภาพสามารถทำหน้าที่เป็นทุนวัฒนธรรมเชิงเคลื่อนไหวที่เชื่อมโยงความทรงจำ การมีส่วนร่วม และการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากอย่างยั่งยืน
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ขาว สมอาษา. (2565). ตำนานบ่อพันขัน. มหาสารคาม: อภิชาตการพิมพ์.
เดช ภูสองชั้น. (2545). ประวัติศาสตร์สามัญชน: คนทุ่งกุลา. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มติชน.
ธนภณ วัฒนกุล และ พิชามญชุ์ ชัยดรุณ. (2568). รักษ์เกิดที่บ้านเก่า สู่พลวัตในเทศกาลฟื้นทุนวัฒนธรรม โครงการวิจัยการพัฒนาเมืองแห่งทุนวัฒนธรรมที่ยั่งยืนและเครือข่ายย่านวัฒนธรรมชุมชน ระยะที่ 1 และ 2. นครปฐม: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ประภาพร แสนโคตร และ พีรสิทธิ์ คำนวณศิลป์. (2563). ผลการดำเนินงานโครงการชุมชนท่องเที่ยว OTOP นวัตวิถี จังหวัดมหาสารคาม. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 7(4), 300-309.
ปริญ ภัทรปัญญากูร และ นรินทรา มิ่งโอโล. (2568). สิทธิสานุศิษย์: ประวัติศาสตร์และความทรงจำช่วงสงครามเย็นในฐานะทุนวัฒนธรรมเชิงเคลื่อนไหวของชุมชนภูเขียว–ถ้ำผาน้ำทิพย์ จังหวัดร้อยเอ็ด. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 7(4), 73–92.
ปริญ ภัทรปัญญากูร. (2567). การฟื้นฟูและสืบสานประเพณีการไหว้บ่อพันขันเพื่อปลูกจิตสำนึกเยาวชนและสร้างเศรษฐกิจฐานรากผ่านตลาดวัฒนธรรม ข้าว–ปลา–เกลือ. กรุงเทพฯ: กองทุนส่งเสริมวิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (ววน.) และ หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.)
พระปลัดขาว คุตฺตธมฺโม. (2566). ตำนานบ่อพันขัน. ร้อยเอ็ด: จันทรเกษมการพิมพ์.
ศรีศักร วัลลิโภดม. (2546). แอ่งอารยธรรมอีสาน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มติชน.
สีลาภรณ์ บัวสาย และ ธนภณ วัฒนกุล. (2568). การจัดการทุนวัฒนธรรมไทย: ทฤษฎีและการปฏิบัติ. กรุงเทพฯ: ศูนย์หนังสือมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุกัญญา เบาเนิด. (2553). โบราณคดีในพื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้. อุบลราชธานี: สำนักศิลปากรที่ 11 อุบลราชธานี.
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). California: Greenwood.
Crang, M. (1998). Cultural geography. London: Routledge.
Geertz, C. (1973). The interpretation of cultures. New York: Basic Books.
Gibson-Graham, J. K. (2005). A postcapitalist politics. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Google. (2025). NotebookLM (AI tool for knowledge synthesis and visualization). Retrieved from https://notebooklm.google.com.
Halbwachs, M. (1992). On collective memory. Chicago: University of Chicago Press.
Howkins, J. (2001). The creative economy: How people make money from ideas. London: Penguin.
Sauer, C. O. (1925). The morphology of landscape. University of California Publications in Geography, 2(2), 19–54.
Tuan, Y.-F. (1977). Space and place: The perspective of experience. Minneapolis: University of Minnesota Press.
Turner, V. (1967). The forest of symbols: Aspects of Ndembu ritual. Ithaca: Cornell University Press.
