วารสารการบริหารการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์

การจัดการเรียนการสอนที่เพิ่มทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21

2026-08-18T20:39:57+07:00

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวคิดการจัดการเรียนการสอนเพื่อเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 ซึ่งมีเป้าหมายสำคัญในการพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพและรู้เท่าทันการเปลี่ยนแปลงของโลกยุคใหม่ ผลการศึกษาพบว่า องค์ประกอบสำคัญของการจัดการเรียนการสอนประกอบด้วย 5 มิติ ได้แก่ 1) ครูผู้สอน 2) ผู้เรียน 3) เนื้อหาการเรียนรู้ 4) สื่อและกิจกรรมการเรียนรู้ และ 5) การวัดและประเมินผล นอกจากนี้ หลักการจัดการเรียนการสอนที่เหมาะสมสำหรับศตวรรษที่ 21 ควรประกอบด้วย 4 ประการสำคัญ คือ 1) การส่งเสริมให้ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกระบวนการเรียนรู้ 2) การเชื่อมโยงทฤษฎีสู่การประยุกต์ใช้จริงเพื่อขับเคลื่อนทักษะการเรียนรู้ 3) การจัดการเรียนรู้แบบบูรณาการระหว่างองค์ความรู้ทั่วไปและความรู้เฉพาะทาง และ 4) การประยุกต์ใช้วิธีการและรูปแบบการแสวงหาความรู้ที่หลากหลายเพื่อก้าวข้ามข้อจำกัดของการเรียนรู้เพียงรูปแบบเดียว

การบริหารสำนักศาสนศึกษาในยุคปัจจุบัน

2026-08-18T19:31:31+07:00

การประกาศใช้พระราชบัญญัติการศึกษาพระปริยัติธรรม พ.ศ. 2562 ส่งผลให้การศึกษาพระปริยัติธรรมเกิดการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างการบริหารจากระบบจารีตสู่การเป็นนิติบุคคล ผู้บริหารจึงเผชิญความท้าทายในการพัฒนาระบบบริหารจัดการ 4 ด้านหลัก (งานทั่วไป งานงบประมาณ งานบุคคล และงานวิชาการ) รวมถึงการยกระดับระบบประกันคุณภาพภายในให้สอดคล้องกับมาตรฐานการศึกษาระดับชาติ นอกจากนี้ สำนักเรียนยังต้องปรับตัวเชิงรุกในการรับมือกับระเบียบงานบุคคลใหม่ที่ซับซ้อน การพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ และการบริหารงบประมาณที่โปร่งใสตรวจสอบได้ ซึ่งหากสถานศึกษาไม่สามารถปรับบริบทการบริหารดังกล่าวได้ ย่อมส่งผลกระทบโดยตรงต่อการรับเงินอุดหนุนจากรัฐและการผลิตศาสนทายาทที่มีคุณภาพตามเจตนารมณ์ของกฎหมาย

ครูยุคใหม่กับการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 บูรณาการตามหลักปัญญา 3

2026-08-18T19:42:19+07:00

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอองค์ความรู้เกี่ยวกับครูยุคใหม่กับการจัดการเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 บูรณาการตามหลักปัญญา 3 เพื่อยกระดับคุณภาพการศึกษาและเตรียมความพร้อมให้ผู้เรียนมีทักษะแห่งอนาคต ภายใต้ความท้าทายของการเปลี่ยนแปลงในยุคดิจิทัล เนื่องจาก การจัดการเรียนรู้แบบดั้งเดิมไม่เพียงพอต่อการพัฒนาสมรรถนะของผู้เรียน ครูยุคใหม่จึงต้องปรับเปลี่ยนบทบาทจากผู้ถ่ายทอดความรู้มาเป็นผู้อำนวยความสะดวกและนักออกแบบการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) โดยต้องอาศัยทักษะที่สำคัญ เช่น การวิเคราะห์ข้อมูล การออกแบบสื่อผสมผสาน การสร้างปฏิสัมพันธ์ และการแก้ปัญหาเชิงสร้างสรรค์ การบูรณาการตามหลักปัญญา 3 ประกอบด้วยแนวทางปฏิบัติ 4 ประการ ได้แก่ 1) การบูรณาการปัญญาด้านการรับรู้ (สุตมยปัญญา) ผ่านการจัดการเรียนรู้แบบสืบเสาะหาความรู้และใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อพัฒนาทักษะด้านสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ 2) การบูรณาการปัญญาด้านการคิดวิเคราะห์ (จินตามยปัญญา) โดยใช้คำถามกระตุ้นความคิด เพื่อให้ผู้เรียนได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ ประเมินทางเลือก และแก้ปัญหาอย่างมีวิจารณญาณ 3) การบูรณาการปัญญาด้านการลงมือปฏิบัติ (ภาวนามยปัญญา) ผ่านการใช้โครงงานเป็นฐาน เพื่อสร้างสรรค์นวัตกรรม ทำงานเป็นทีม และมุ่งเน้นที่จะปลูกฝังค่านิยมความรับผิดชอบต่อสังคมให้เป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมองค์กรแห่งการเรียนรู้ และ 4) การประเมินผลแบบบูรณาการตามสภาพจริงที่ครอบคลุมทั้งด้านความรู้ กระบวนการคิด และผลผลิต พร้อมให้ข้อมูลย้อนกลับเพื่อพัฒนาทักษะการกำกับและชี้แนะตนเอง การบูรณาการกระบวนการจัดการเรียนรู้ตามหลักปัญญา 3 จะช่วยสร้างรากฐานที่มั่นคงให้แก่ผู้เรียน ทั้งในด้านวิชาการ ทักษะการทำงาน และคุณลักษณะที่พึงประสงค์ ส่งผลให้ผู้เรียนมีศักยภาพพร้อมเผชิญความผันผวน ปรับตัว และดำรงชีวิตในสังคมแห่งศตวรรษที่ 21 ได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

บทบาทของครูที่ปรึกษาระดับประถมศึกษาในการจัดการงานแนะแนวโดยใช้หลักไตรสิกขา

2026-08-18T19:49:51+07:00

บทความนี้มุ่งสังเคราะห์บทบาทของครูที่ปรึกษาในการจัดการงานแนะแนวโดยใช้หลักไตรสิกขาสำหรับนักเรียนระดับประถมศึกษา โดยอาศัยการวิเคราะห์เอกสาร แนวคิด ทฤษฎี และงานวิชาการที่เกี่ยวข้องกับการจัดการศึกษาระดับประถมศึกษา บทบาทครูที่ปรึกษา การบริหารจัดการงานแนะแนว และหลักไตรสิกขาในพระพุทธศาสนา พบว่า นักเรียนระดับประถมศึกษาเป็นช่วงวัยสำคัญของการวางรากฐานด้านพฤติกรรม อารมณ์ สังคม และสติปัญญา จึงจำเป็นต้องได้รับการส่งเสริมและพัฒนาอย่างเหมาะสมผ่านระบบงานแนะแนวที่มีประสิทธิภาพ โดยครูที่ปรึกษาถือเป็นกลไกสำคัญในการดูแลช่วยเหลือ ส่งเสริม และพัฒนาผู้เรียนรายบุคคล สามารถพัฒนาเป็นกรอบแนวคิด “The Threefold Guidance Framework” ประกอบด้วย 1) หลักไตรสิกขาเป็นฐานกรอบการพัฒนาผู้เรียน 2) กระบวนการงานแนะแนว เป็นฐานกลไกการพัฒนา และ 3) บทบาทของครูที่ปรึกษา เป็นฐานขับเคลื่อนการดำเนินงานสู่การปฏิบัติในบริบทของโรงเรียนระดับประถมศึกษา โดยมุ่งพัฒนาผู้เรียนด้านพฤติกรรมและคุณธรรมตามหลักศีล ด้านจิตใจและอารมณ์ตามหลักสมาธิ และด้านการคิดวิเคราะห์ การตัดสินใจ และการแก้ปัญหาตามหลักปัญญา เพื่อเป็นพื้นฐานสำคัญของการเติบโตเป็นพลเมืองที่มีคุณภาพในอนาคต

แนวคิด LEAD กับการบริหารวิชาการเชิงพุทธเพื่อความสำเร็จของสถานศึกษา

2026-08-18T19:35:21+07:00

บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอการประยุกต์ใช้หลักธรรมอิทธิบาท 4 ในการบริหารวิชาการของสถานศึกษา ผ่านแนวคิด LEAD เนื่องจากงานวิชาการเป็นหัวใจสำคัญที่ส่งผลโดยตรงต่อคุณภาพของผู้เรียนท่ามกลางความท้าทายในปัจจุบัน ผู้บริหารสถานศึกษาจึงจำเป็นต้องมีแนวทางการบริหารที่สามารถสร้างแรงจูงใจและนำไปสู่การพัฒนางานอย่างต่อเนื่อง การขับเคลื่อนงานวิชาการด้วยแนวคิด LEAD ประกอบด้วย 1) L - Love the Work (ฉันทะ) คือสร้างความรักและแรงจูงใจในงานวิชาการ 2) E - Effort to Improve (วิริยะ) คือความเพียรพยายามพัฒนาหลักสูตรและคุณภาพผู้เรียนอย่างต่อเนื่อง 3) A - Attention Always (จิตตะ) คือการนิเทศกำกับติดตามและรับผิดชอบงานวิชาการอย่างใส่ใจ และ 4) D - Discernment to Success (วิมังสา) คือการวิเคราะห์และปรับปรุงงานวิชาการอย่างเป็นระบบด้วยข้อมูลเชิงประจักษ์และนวัตกรรม บทสรุปของการประยุกต์ใช้หลักธรรมดังกล่าวไม่เพียงแต่จะช่วยยกระดับผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและสมรรถนะของผู้เรียนแต่ยังช่วยสร้างวัฒนธรรมองค์กรแห่งการเรียนรู้ที่บุคลากรมีความสุข มีความรับผิดชอบร่วมกัน และนำพาสถานศึกษาก้าวสู่ความเป็นเลิศทางการศึกษาได้อย่างมีคุณภาพและยั่งยืน